introductie
Wat is dissociatie?
ontkoppeling Het is een toestand waarin mensen zich losgekoppeld voelen van hun omgeving of gevoelens. Dit fenomeen kan vrij plotseling optreden en veroorzaakt vaak veel ongemak. Soms voelt het alsof je in een droom leeft of de wereld “nep” wordt – je eigen zelf kan naar de achtergrond verdwijnen of je voelt je een waarnemer van je leven in plaats van actief deel te nemen.
Een voorbeeld uit het dagelijks leven
Stel je voor dat je in een kamer vol mensen zit. Je praat, lacht en voelt je eigenlijk heel comfortabel. Plotseling realiseer je je dat je het gevoel hebt dat je in een andere wereld bent. Je ziet de anderen, je hoort ze praten, maar op de een of andere manier lijkt alles ver weg en vreemd onwerkelijk. Je hebt het gevoel dat je er niet goed bij bent, ook al is je lichaam nog steeds aanwezig. Dit gevoel kan zeer beangstigend zijn voor de getroffenen en zij vragen zich vaak af of er “iets mis” met hen is.
Dissociatieve toestanden kunnen korte tijd duren of langere tijd aanhouden. Ze zijn vaak het gevolg van stress, trauma of interne conflicten. Maar wat zit er precies achter? Hoe manifesteert dissociatie zich nog steeds, welke triggers bestaan er en hoe kan men ermee leren omgaan? Deze en andere vragen wil ik graag beantwoorden in deze blog.
Wat betekent dissociatie precies?
Om dissociatie goed te begrijpen, helpt het om de term nader te bekijken. “Dissociatie” komt uit het Latijn en betekent “scheiding” of “ontkoppeling”. In de psychologische context wordt gezegd dat bepaalde psychische processen die normaal gesproken op een geïntegreerde manier samenwerken (zoals perceptie, geheugen en emotie) plotseling los van elkaar verschijnen.
Hoewel we in het dagelijks leven meestal een relatief uniforme ervaring van onszelf en de wereld hebben, kan het in een dissociatieve toestand gebeuren dat we niet langer gevoelens, zintuiglijke indrukken of herinneringen voelen als bij elkaar horend. Vaak voelt het alsof we uit onszelf stappen en het moment passief observeren. Andere patiënten beschrijven dat ze zichzelf nauwelijks voelen of een grote emotionele gevoelloosheid voelen.
Vormen en spectrum van dissociatieve ervaringen
Dissociatie is geen duidelijk omschreven fenomeen dat ieder mens op dezelfde manier ervaart. Integendeel, er is een spectrum van verschillende vormen en graden van ernst:
- Depersonalisatie: De getroffenen voelen zich vervreemd van hun eigen lichaam of identiteit. Het kan gebeuren dat je in de spiegel kijkt en jezelf niet herkent of dat je je eigen gedachten en gevoelens als vreemd waarneemt.
- Derealisatie: De buitenwereld lijkt vreemd onwerkelijk of vreemd, alsof je in een droom bent. Je kunt alles zien als door een sluier of de omgeving als vervormd en levenloos voelen.
- dissociatieve geheugenverlies: Geheugenlacunes zijn een veel voorkomend teken van dissociatieve processen. Stress of traumatische ervaringen kunnen ertoe leiden dat herinneringen worden “afgesplitst” en niet langer kunnen worden opgehaald.
- Veranderingen in identiteit: In bijzonder uitgesproken gevallen kan dissociatie zelfs leiden tot verschillende identiteitstoestanden, waarbij de betrokkenen “transformeren” in volledig verschillende personen en zich ze vervolgens niet herinneren.
Deze verschillende manifestaties kunnen individueel of in combinatie optreden. De intensiteit varieert ook: Voor sommige mensen zijn dit korte, vluchtige momenten die snel voorbijgaan, terwijl anderen vastzitten in langere episodes en ernstig beperkt zijn in hun dagelijks leven.
Symptomen: Hoe herken ik een dissociatie?
1. Geheugenlacunes en geheugenproblemen
Een zeer typisch teken dat dissociatie in het spel zou kunnen zijn, is het verschijnen van geheugenlacunes. Dit zijn geen alledaagse vergeetachtigheid, zoals het leggen van de sleutel, maar grotere perioden waarin het bewustzijn schijnbaar werd uitgeschakeld. De betrokkene kan zich bepaalde situaties of gesprekken helemaal niet of slechts fragmentarisch herinneren.
Sommigen beschrijven het alsof het CV plotseling hele hoofdstukken mist. Vaak gebeurt dit fenomeen in combinatie met traumatische ervaringen, omdat het psychische mechanisme het bewustzijn probeert te beschermen tegen pijnlijke herinneringen.
2. Gevoel van onwerkelijkheid en vervreemding
Veel patiënten melden een sterk gevoel van onwerkelijkheid (Derealisatie). Mensen, objecten of de omgeving lijken vreemd nep. Perceptie kan vervormd lijken, kleuren zijn bleker of tonen komen zoals gefilterd door katoenwol. Deze ervaringen kunnen ook van invloed zijn op de ervaring van de eigen persoon, die depersonalisatie wordt genoemd.
Hier kunt u het gevoel hebben dat u een "disembodied" bent, alsof u naast uzelf staat of alsof iemand anders het lichaam controleert. Deze ervaringen zijn uiterst verontrustend omdat ze het basisgevoel van veiligheid en identiteit uitdagen.
3. Emotionele gevoelloosheid
Een ander symptoom van dissociatieve toestanden is het gevoel geen of slechts zeer verzwakte emoties te kunnen waarnemen. Terwijl anderen lachen, huilen of boos worden, voelen de getroffenen zich vaak leeg van binnen. Deze emotionele gevoelloosheid kan een beschermend mechanisme zijn dat de psyche activeert in stressvolle of gevaarlijke situaties.
Tegelijkertijd leidt deze gevoelloosheid echter tot een innerlijke afstand, wat ook het contact met naaste mensen moeilijker kan maken. Buitenstaanders zien mensen in dissociatieve toestanden soms als “koud” of “afwezig”, wat op zijn beurt het sociale isolement kan vergroten.
4. Fysieke symptomen
Dissociatie kan ook fysiek merkbaar zijn. Sommige mensen melden duizeligheid, duizeligheid of het gevoel dat ze op elk moment kunnen flauwvallen. Anderen voelen een tintelend gevoel in de ledematen of kunnen het lichaam niet meer goed voelen.
Daarnaast zijn er soms hoofdpijn, misselijkheid of een algemeen gevoel van uitputting. Omdat de psyche en het lichaam nauw met elkaar verbonden zijn, kunnen sterke emotionele spanningen worden uitgedrukt in verschillende fysieke symptomen.
Typische triggers voor dissociatie
1. Stress en overbelasting
Waarschijnlijk zijn de meest voorkomende oorzaken van dissociatieve toestanden in situaties van overmatige stress. Wanneer de hersenen worden geconfronteerd met een probleem dat ze niet langer adequaat aankunnen, kan dit leiden tot een soort “noodstop”. Dit wordt uitgedrukt in de vorm van dissociatie.
Dit kan bijvoorbeeld gebeuren in het geval van extreme druk om te presteren op school, op de universiteit of op de werkplek. Pesten of sociaal isolement kunnen ook dergelijke bronnen van stress zijn. Bij sommige mensen treedt dissociatie op wanneer ze zich zwaar moeten concentreren en tegelijkertijd emotionele stress moeten doorstaan, bijvoorbeeld tijdens examens of belangrijke presentaties.
2. Trauma en misbruik
Dissociatie wordt vaak geassocieerd met traumatische ervaringen. Het gaat onder meer om fysiek, mentaal of seksueel geweld, ernstige ongevallen, natuurrampen of andere ernstige gebeurtenissen die het gevoel van veiligheid blijvend doen wankelen. In dergelijke gevallen dient dissociatie als overlevingsmechanisme: De getroffenen “splitsten af” wat zij hebben meegemaakt om de hevige pijn en angsten niet ten volle te hoeven voelen.
Dit beschermingsmechanisme kan op korte termijn zeer nuttig zijn, omdat het het mogelijk maakt om een bedreigende situatie te overleven zonder intern te breken. Op de lange termijn kan het echter tot problemen leiden als de dissociatieve toestanden ongecontroleerd terugkeren en de kwaliteit van leven ernstig beïnvloeden.
3. Interne conflicten
Interne conflicten, zoals het gevoel tegen je eigen waarden in te gaan of op andere manieren in een ondraaglijke situatie terecht te zijn gekomen, kunnen ook dissociaties veroorzaken. Degenen die zich voortdurend tussen tegenstrijdige eisen wrijven, kunnen het gevoel ontwikkelen dat ze de druk niet langer kunnen weerstaan.
Op zulke momenten reageert de psyche met terugtrekking: Dissociatie treedt op en creëert een innerlijke afstand die het mogelijk maakt om schijnbaar onverenigbare vereisten tijdelijk te verbergen. Hoewel dit de last op korte termijn kan verlichten, leidt het zelden tot een echte oplossing.
4. Bepaalde persoonlijkheidsstructuren
Ook kunnen bepaalde persoonlijkheidskenmerken en eerdere ervaringen de kans op het ervaren van dissociatieve toestanden vergroten. Mensen die een sterk verbeeldingsvermogen hebben of zeer ontvankelijk zijn voor externe prikkels, lopen mogelijk een groter risico om verdwaald te raken in “dagdromen” of onwerkelijke toestanden.
Bovendien suggereren sommige studies dat genetische en neurobiologische factoren een rol kunnen spelen. Over het algemeen kan iedereen zich echter in principe distantiëren als de stress- of traumalast sterk genoeg is.
Manieren om ermee om te gaan: Therapie benaderingen en praktische oefeningen
1. Psychotherapeutische behandeling
EMDR (Desensibilisatie en opwerking van oogbewegingen)
EMDR is een vorm van therapie die voornamelijk wordt gebruikt bij traumabehandelingen. Bij deze methode wordt de betrokken persoon geïnstrueerd om de verontrustende gebeurtenis of aandoening te onthouden terwijl hij tegelijkertijd bepaalde oogbewegingen uitvoert (bijvoorbeeld de vinger van de therapeut van links naar rechts volgen).
Door deze vorm van stimulatie moeten traumatische herinneringen worden verwerkt en verlicht. EMDR is zeer nuttig gebleken bij veel mensen bij het oplossen of verzachten van het verband tussen verontrustende herinneringen en dissociatieve toestanden.
DBT (Dialectische gedragstherapie)
Oorspronkelijk speciaal ontwikkeld voor mensen met borderline persoonlijkheidsstoornis, wordt DBT nu ook gebruikt voor andere psychische stoornissen die worden gekenmerkt door disfunctionele gedragspatronen, waaronder ernstige dissociatie.
In de DBT leren de getroffenen hun emoties beter te reguleren en een bewuste benadering van zichzelf en hun omgeving te ontwikkelen. Verschillende modules zoals mindfulness, stresstolerantie, emotieregulatie en interpersoonlijke vaardigheden moeten helpen om een gezondere manier te vinden om met moeilijke situaties om te gaan en zo dissociatie te voorkomen.
Andere vormen van therapie
Naast EMDR en DBT, andere methoden zoals cognitieve Gedragstherapie (KVT), dieptepsychologie Benaderingen of schematherapie kunnen nuttig zijn. Het is belangrijk dat de therapeut ervaring heeft met het omgaan met dissociatieve symptomen en dat er een vertrouwenssfeer ontstaat.
Omdat dissociatie vaak wordt geassocieerd met trauma en zeer gevoelige kwesties, zijn deskundigen nodig om een voorzichtige aanpak te volgen om samen met de getroffenen de onderliggende oorzaken uit te werken. Een goede therapeut-patiënt relatie is daarom cruciaal.
2. Praktische oefeningen en tips voor aarding
Naast professionele hulp zijn er ook enkele dagelijkse strategieën om het gevoel van dissociatie te verminderen of te voorkomen. Deze methoden zijn met name nuttig wanneer men begint te “ontkoppelen” of de eerste tekenen zoals slaperigheid en vervreemding voelt.
Aardingsoefeningen
- Het lichaam voelen: Plaats een hand op je onderarm of pak je bovenarm licht vast. Voel de aanraking, de temperatuur van je hand en concentreer je erop dat dit je lichaam is.
- Activeer vijf zintuigen: Kijk actief rond en in je hoofd, noem vijf dingen die je ziet, vier dingen die je hoort, drie dingen die je kunt ruiken of proeven en twee dingen die je kunt voelen (bijvoorbeeld de druk van je voeten op de vloer).
- Gebruik coole items: Houd een koud voorwerp vast, zoals een gekoelde batterij, een koud glas water of een ijsblokje. Focus volledig op het gevoel van kou. Deze sterke sensorische irritatie kan je helpen om terug in het hier en nu te komen.
Ademhalingstechnieken
Mindfulness oefeningen
3. Sociale omgeving en zelfzorg
Op zoek naar een exchange
Dissociatie kan erg verontrustend zijn, vooral als je niet weet wat er nu gebeurt. Een goed begrip van de sociale omgeving kan hier goud waard zijn. Praat met bekende mensen of wissel ideeën uit in zelfhulpgroepen. Wetende dat je niet alleen bent en begrepen wordt, draagt vaak bij aan het kalmeren en kan het gevoel van isolatie verlichten.
Het opzetten van zelfzorg
Om dissociatieve toestanden te voorkomen of beter te onderscheppen, is het belangrijk om regelmatig middelen op te bouwen en actief voor het eigen welzijn te zorgen. Het gaat onder meer om:
- Regelmatige pauzes in het dagelijks leven en een evenwichtige werk-rustverhouding.
- Voldoende slaap, om lichaam en geest te regenereren.
- Een uitgebalanceerd dieet, Het voorziet het lichaam van belangrijke voedingsstoffen.
- Beweging en sport, omdat lichamelijke activiteit endorfines vrijmaakt en het lichaamsgevoel verbetert.
- Creatieve pauzes (schilderen, muziek maken, schrijven) om gevoelens te uiten die misschien niet onder woorden worden gebracht.
Degenen die hebben geleerd om goed voor zichzelf te zorgen, ontwikkelen ook meer veerkracht tegen stressvolle of potentieel traumatische situaties.
- Lichaamsscan: Ga comfortabel liggen of ga rechtop zitten in een stoel. Sluit je ogen en loop mentaal van top tot teen door je lichaam. Zie elke plek zonder te oordelen en probeer bewust spanning los te laten.
- Focus op dagelijkse activiteiten: Of u nu wast, loopt of uw tanden poetst, richt uw volledige aandacht op de activiteit. Zie kleuren, geuren, smaken en aanrakingen. Dit "in het moment zijn" vergroot het bewustzijn van de werkelijkheid.
- 4-7-8 methode: Haal diep adem door je neus en tel tot vier. Houd je adem in terwijl je tot zeven telt. Adem dan langzaam uit door je mond terwijl je tot acht telt. Herhaal deze oefening een paar keer totdat je je realiseert dat je een beetje rustiger wordt.
- Buikademhaling: Plaats je hand op je buik, adem langzaam en diep in en voel je buiklift. Adem langzaam uit terwijl je je buik weer lager voelt. Focus op dat ritme.
Beperkingen van zelfhulp en de weg naar professionele ondersteuning
Dissociatie is vaak een symptoom van een dieper letsel, of het nu gaat om eenmalige traumatische gebeurtenissen of chronische stress. In veel gevallen vereist een volledige herbeoordeling van deze oorzaken therapeutische ondersteuning. psychotherapeutBinnen of psychiaterZe kunnen een gefundeerde diagnose stellen, de ernst beoordelen en samen met de getroffenen een geschikt behandelplan ontwikkelen.
Als je merkt dat je steeds vaker "ontkoppelt", geen controle hebt over je reacties of veel last hebt van je dagelijks leven, moet je niet aarzelen om professionele hulp te zoeken. Vooral bij complexe trauma's, ernstige depressie of angsten kan het van vitaal belang zijn om ondersteuning te krijgen.
Wat gebeurt er in therapie?
Bij het werken met dissociatieve toestanden wordt meestal een meerfasenbenadering gevolgd:
- Stabilisatiefase
Allereerst gaat het om het opbouwen van veiligheid en stabiliteit in het hier en nu. De therapeut zal met u samenwerken om acuut schrijnende symptomen te verminderen, bijvoorbeeld door samen aardings- en mindfulnessoefeningen te doen. Afhankelijk van de situatie kan deze fase enkele weken tot maanden duren en moet u de nodige stabiliteit bieden om latere, diepere processen het hoofd te bieden. - Traumaconfrontatie en -verwerking
De volgende stap is het zorgvuldig verwerken van traumatische herinneringen. Methoden zoals EMDR of fantasierijke methoden (bijvoorbeeld werken met innerlijke beelden) kunnen helpen om te integreren en te verzachten wat is ervaren, zodat het niet langer leidt tot constante dissociatie. Deze procedure is vaak inspannend en kan oude wonden openscheuren. Daarom wordt in dit stadium veel nadruk gelegd op voldoende middelen en pauzes. Daarnaast is een vertrouwensrelatie met de therapeut essentieel, zodat je je veilig genoeg voelt om betrokken te raken bij het proces. - Integratie en herschikking
Nadat de stressvolle herinneringen stap voor stap zijn verwerkt, gaat het om integratie in het dagelijks leven. Hier kunt u nieuwe levensdoelen definiëren of uw relaties en identiteit hervormen. Dissociatie als afweermechanisme komt dan steeds minder vaak voor in de loop van de tijd, omdat je hebt geleerd om constructiever om te gaan met stress en herinneringen.
Omgaan met tegenslagen
Op het pad van omgaan met dissociatie kunnen tegenslagen keer op keer optreden. Misschien verschijnt er plotseling een sterk gevoel van vervreemding, ook al dacht je dat je al grote vooruitgang had geboekt. Hier is het belangrijk om te weten: Genezing is geen lineair proces.
Regressies maken er vaak deel van uit en zijn geen teken dat al het eerdere werk tevergeefs was. Integendeel, ze laten zien dat aspecten nog steeds open zijn die je aandacht nodig hebben. Met meer ervaring kun je leren om dergelijke tegenslagen sneller te herkennen, ze te begrijpen en jezelf te kalmeren. Op deze manier word je steeds competenter in het omgaan met jezelf.
Versterken van het gevoel van eigenwaarde en identiteit
Dissociatie gaat vaak gepaard met een kreupel zelfbeeld of een onzekere identiteit. Als je je niet meer goed voelt, kan het moeilijk zijn om een stabiel gevoel voor jezelf te ontwikkelen. Daarom is het, parallel aan symptomatische behandeling, de moeite waard om specifiek te werken aan eigenwaarde en de eigen identiteit.
- Dagboek van hulpbronnen: Schrijf elke dag minstens drie dingen op waar je in geslaagd bent of dankbaar voor bent. Dit versterkt niet alleen je focus op het positieve, maar herinnert je ook aan je capaciteiten.
- Waarden en doelstellingen: Bepaal duidelijk welke waarden belangrijk voor je zijn (bijvoorbeeld eerlijkheid, mededogen, creativiteit) en welke doelen je nastreeft op verschillende gebieden van het leven. Dit geeft je een rode draad om te volgen als je weer 'verloren' bent.
- Lichaamswerk: Methoden zoals yoga, tai chi, qi gong of danstherapie kunnen helpen om het lichaamsgevoel te verbeteren en zichzelf weer als een geheel waar te nemen. Door regelmatige lichaamsbeweging wordt het lichaam steeds meer ervaren als een veilig anker.
Wat familie en vrienden kunnen doen
Als een naaste persoon lijdt aan dissociatie, kan dit ook zeer storend zijn voor het milieu. Er rijzen vragen zoals: “Waarom reageert ze zo vreemd?” of “Wat kan ik doen om te helpen?”.
- Informeer uzelf: Hoe beter je begrijpt wat dissociatie is, hoe beter je adequaat kunt reageren. Lees boeken, artikelen of praat met professionals om gedegen kennis op te doen.
- Wees geduldig: Dissociatie is vaak een beschermend mechanisme dat niet eenvoudig met een druk op de knop kan worden uitgeschakeld. Toon begrip en vermijd zinnen als “Get together!” – dit negeert de diepe oorzaak achter deze aandoening.
- Ondersteuning bieden: Vraag of je iets kunt doen voor de getroffen persoon in een acute situatie. Soms is het voldoende om er even te zijn, een hand vast te houden of een rustgevende stem te geven. Het kan ook helpen om samen een aardingsoefening te doen.
- Behoud je eigen grenzen: Vooral als je emotioneel betrokken bent, kan het stressvol zijn om blijvende ondersteuning te bieden. Besteed daarom aandacht aan uw eigen behoeften en zoek indien nodig professionele hulp.
Conclusie en vooruitzichten
Dissociatie is meer dan een korte “uitschakeling”: Het kan een diepgaande ervaring zijn die het dagelijks leven enorm beïnvloedt. Het wijst vaak op onverwerkte conflicten, traumatische ervaringen of extreme stressvolle situaties. Het goede nieuws is echter: Er zijn effectieve therapieën en strategieën om met dissociatie om te gaan en het op de lange termijn onder controle te krijgen.
Kernpunten samengevat:
- Dissociatie kan zich manifesteren door geheugenkloven, het gevoel van onwerkelijkheid of emotionele gevoelloosheid.
- Frequente triggers zijn traumatische ervaringen, maar ook aanhoudende stress of interne conflicten.
- Therapeutische aanbiedingen zoals EMDR, DBT en andere procedures kunnen helpen om de oorzaken te achterhalen en manieren te vinden om uit dissociatie te komen.
- Aardings- en mindfulness-oefeningen zijn zeer geschikt om in acute situaties terug te keren naar het hier en nu.
- Professionele ondersteuning is vaak nodig, vooral als de dissociaties sterk en langdurig zijn.
Wees niet bang om hulp te zoeken: Vooral als je het gevoel hebt dat je dagelijks leven ernstig wordt beperkt of je worstelt met gewelddadige herinneringen of gevoelens. Er zijn gespecialiseerde therapeutenBinnen, psycholoogbinnen en begeleidingscentra die u op uw weg kunnen begeleiden.
Contactpunten en professionele ondersteuning
Als je je belast voelt door dissociatietoestanden of als iemand om je heen ermee worstelt, kun je contact opnemen met:
- Psychotherapeutische praktijken: Zorg ervoor dat de specialist ervaring heeft met traumatherapie of het omgaan met dissociatieve stoornissen.
- Klinieken voor Psychosomatiek of Psychiatrie: Veel klinieken hebben gespecialiseerde traumaafdelingen.
- Centra voor advisering: Afhankelijk van de regio zijn er adviescentra voor slachtoffers van geweld, seksueel misbruik of algemene crisisadviescentra. Daar kunnen ze je voorzien van gerichte contacten en eerste psychologische hulp.
- Zelfhulpgroepen: Hier vind je mensen met vergelijkbare ervaringen. De uitwisseling kan zeer verlichtend zijn en praktische tips bieden voor het dagelijks leven.
Vergeet niet dat je niet alleen bent. Miljoenen mensen ervaren een vorm van dissociatie in de loop van hun leven, en er zijn manieren om ermee om te gaan. Vooral in onze tijd, waar geestelijke gezondheid steeds meer een onderwerp wordt, vindt u tal van informatie en hulpaanbiedingen. Soms is de eerste stap het moeilijkst om toe te geven dat je hulp nodig hebt. Maar deze stap is de moeite waard, omdat het de weg vrijmaakt voor meer kwaliteit van leven, stabiliteit en een dieper begrip van jezelf.
(Opmerking: Deze blogtekst is bedoeld voor algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch of psychotherapeutisch advies. Voor aanhoudende of ernstige symptomen, neem dan contact op met gekwalificeerde professionals.)
woordenlijst:
- Afscheiding (mentaal)
In de psychologie beschrijft scheiding de scheiding van bepaalde ervaringen, gevoelens of herinneringen van bewuste ervaring. Vaak is dit een onbewust beschermend mechanisme om beter bestand te zijn tegen sterke mentale stress. - mindfulness
Mindfulness betekent bewust de aandacht richten op het huidige moment zonder het te evalueren. Het doel is om interne en externe processen – zoals gedachten, gevoelens of zintuiglijke indrukken – duidelijk waar te nemen in plaats van ze automatisch te verplaatsen of te evalueren. - Depersonalisatie
Een vorm van dissociatie waarbij de getroffenen zich vervreemd voelen van hun eigen lichaam of identiteit. Mensen beschrijven vaak het gevoel “naast elkaar te staan” of naar zichzelf te kijken als een vreemde. - Derealisatie
Het is ook een vorm van dissociatie. In derealisatie lijkt de omgeving onwerkelijk of vreemd, bijna alsof je alles alleen in een droom ervaart. Mensen melden vaak dat ze kleuren of geluiden zien als veranderd. - ontkoppeling
Een mentale toestand waarin mensen zich losgekoppeld voelen van hun omgeving of gevoelens. Verschillende bewustzijnsinhouden die normaal gesproken samenwerken (bijvoorbeeld waarneming, emotie, geheugen) zijn gedeeltelijk of volledig van elkaar gescheiden. - Dissociatieve amnesie
Beschrijft geheugen hiaten, meestal geassocieerd met traumatische of zeer stressvolle ervaringen. De betrokkenen kunnen zich bepaalde gebeurtenissen of perioden niet meer herinneren omdat die herinneringen zijn „afgesplitst”. - DBT (dialectische gedragstherapie)
Een therapeutische procedure oorspronkelijk ontwikkeld voor mensen met borderline persoonlijkheidsstoornis. Belangrijke punten zijn mindfulness, emotieregulatie, stresstolerantie en interpersoonlijke vaardigheden. DBT kan ook helpen bij dissociaties omdat het strategieën leert om gevoelens en stress constructiever te beheren. - EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing.
Een vorm van therapie die vaak wordt gebruikt in traumatherapie. Door gerichte oogbewegingen (of andere bilaterale stimuli) tijdens de herinnering aan traumatische ervaringen moeten deze ervaringen worden “verwerkt” en herschikt zodat hun emotionele intensiteit afneemt. - Veranderingen in identiteit
In ernstige gevallen van dissociatieve stoornissen kan het voorkomen dat de getroffenen verschillende persoonlijkheidsaandelen ontwikkelen. Ze hebben dan het gevoel dat ze tijdelijk een andere persoon zijn en zich niet kunnen herinneren wat ze daarna hebben meegemaakt. - Integratie
In psychotherapie beschrijft integratie het proces om eerder gescheiden (gedissocieerde) ervaringen, emoties en herinneringen in bewustzijn te brengen en ze harmonieus te integreren in het zelfbeeld. Dit vermindert de dissociatieve toestanden op de lange termijn. - Interne conflicten
Situaties waarin tegenstrijdige behoeften, waarden of gevoelens botsen en moeilijk te verzoenen zijn. Dergelijke conflicten kunnen ernstige stress veroorzaken, wat onder andere kan leiden tot dissociatie. - middelen
Vaardigheden, sterke punten, sociale contacten of innerlijke houdingen die mensen ondersteunen bij het omgaan met crises en het handhaven van mentale stabiliteit. In therapie worden middelen specifiek uitgebreid om beter om te gaan met dissociaties en andere stress. - Stabilisatiefase
Een fase in trauma- of dissociatiebehandeling waarbij de eerste stap is om de getroffenen in het hier en nu te versterken en te stabiliseren. Hier worden vaardigheden zoals aarding, mindfulness en emotieregulatie onderwezen voordat diepere traumaverwerking begint. - Trauma
Een zeer stressvolle gebeurtenis (bv. ongeval, geweld, misbruik) die het gevoel van veiligheid schudt en kan leiden tot aanhoudende psychische klachten. Dissociatie dient vaak als een beschermend mechanisme om trauma-ervaringen in eerste instantie “ontoegankelijk” te maken. - triggers
Stimuli of situaties die onbewust doen denken aan traumatische ervaringen en zo sterke symptomen van stress of angst kunnen veroorzaken. Bij mensen met dissociatie leiden triggers soms tot acute spin-offs of depersonalisatie/derealisatie.
(Deze woordenlijst legt belangrijke technische termen uit de tekst uit en maakt het gemakkelijker om de context te begrijpen. Als u nog vragen heeft, moet u een bevoegd persoon raadplegen, bijvoorbeeld uit het therapeutische gebied.)
Links:
Algemene informatie over dissociatie
- Psychiatrie.nl: Dissociatieve stoornissen
Een uitgebreid platform met informatie over psychische aandoeningen, waaronder dissociatieve stoornissen. - DGPPN (Duitse Vereniging voor Psychiatrie en Psychotherapie, Psychosomatiek en Neurologie)
Professionele informatie over psychiatrische onderwerpen en specifieke therapiemogelijkheden. - Trauma Instituut en Centrum voor Psychologisch Onderwijs
Informatie over trauma en dissociatie met aanbiedingen voor bijscholing en counseling.
Advies en ondersteuning
- Witte ring
Ondersteuning van slachtoffers van geweld of criminaliteit, met inbegrip van traumabegeleiding. - Telefonisch advies
Anoniem advies en eerste hulp als u dringend hulp nodig heeft. - Slachtofferhulp Duitsland
Advies en hulp voor mensen die willen omgaan met traumatische ervaringen.
Professioneel therapie aanbod
- EMDR Duitsland e.V.
Informatie over EMDR-therapie en lijsten van gecertificeerde therapeuten. - DBT-netwerk Duitsland
Informatie en specialisten op het gebied van dialectische gedragstherapie. - Informatiedienst Psychotherapie (PID)
Platform voor de zoektocht naar gediplomeerde psychotherapeuten in Duitsland.
Zelfhulp en uitwisseling
- Trauma en dissociatie – zelfhulpgroepen
Zoek ondersteuningsgroepen bij u in de buurt. - DIS-ondersteuningsforum
Online platform voor uitwisseling met andere patiënten met dissociatie en gevolgtraumastoornissen.
Ontdek meer van LautFunk Podcast & Blog
Subscribers je om de nieuwste report naar je e-mail te laten verzenden.
Dutch